Азыркы учурда, көпчүлүк химиялык заттарконсерванттарБиздин рынокто бензой кислотасы жана анын натрий тузу, сорбин кислотасы жана анын калий тузу, пропион кислотасы жана анын тузу, р-гидроксибензой кислотасынын эфирлери (нипагин эфири), дегидроуксус кислотасы жана анын натрий тузу, натрий лактаты, фумар кислотасы ж.б. колдонулат.
1. Бензой кислотасы жана анын натрий тузу
Бензой кислотасы жана анын натрий тузу эң көп колдонулган заттардын бири.консерванттарКытайдын тамак-аш кайра иштетүү өнөр жайында негизинен суусундуктар (мисалы, алкоголсуз суусундуктар, жемиш ширелери, соя соусу, консерваланган азыктар, шарап ж.б.) сыяктуу суюк азыктарды сактоо үчүн колдонулат. Бензой кислотасы липофильдүү жана клетка кабыкчасы аркылуу оңой сиңип, клетканын денесине кирет, ошону менен микроорганизмдердин клетка кабыкчасынын өткөрүмдүүлүгүнө тоскоол болуп, клетка кабыкчасы тарабынан аминокислоталардын сиңишине тоскоол болот. Клетканын денесине кирген бензой кислотасынын молекуласы клеткадагы щелочтуу затты иондоштурат жана клетканын дем алуу фермент системасынын активдүүлүгүн басаңдата алат жана ацетил коэнзим А конденсация реакциясынын алдын алууда күчтүү ролду ойнойт, ошентип тамак-ашка консерванттык таасир этет.
2 Сорбин кислотасы жана анын калий тузу
Сорбин кислотасы (калий сорбаты) эң көп колдонулган консервант болуп саналат жана көпчүлүк өлкөлөрдө колдонулат. Сорбин кислотасы каныкпаган май кислотасы болуп саналат, анын ингибирлөө механизми өзүнүн кош байланышын жана сульфгидрил тобунун ферментиндеги микробдук клеткаларды колдонуп, коваленттик байланыш түзүп, активдүүлүгүн жоготуп, фермент системасын бузат. Мындан тышкары, сорбин кислотасы цитохром С аркылуу кычкылтектин өткөрүлүшү жана клетка мембранасынын энергияны өткөрүү функциясы сыяктуу өткөрүү функциясына да тоскоол болуп, микроорганизмдердин көбөйүшүн токтотуп, коррозия максатына жетишет.
3 Пропион кислотасы жана анын тузу
Пропион кислотасы - моно-кислоталуу, түссүз майлуу суюктук. Ал β-аланиндин микробдук синтезин басаңдатат жана антибактериалдык таасирге ээ. Пропион кислотасынын туздары негизинен натрий пропионаты жана кальций пропионаты болуп саналат, алардын консервациялоо механизми бирдей, организмде пропион кислотасына айланат, мономердик пропион кислотасынын молекулалары көк клеткаларынын сыртында жогорку осмос басымын пайда кылышы мүмкүн, ошондуктан көк клеткасынын суусуздануусу, көбөйүүсүнүн жоголушу жана көк клеткасынын дубалына кирип, клетка ичиндеги активдүүлүктү басаңдатат.
4 парабен эфири (нипагин эфири)
Парабен эфирлерине метилпарабен, этилпарабен, пропилпарабен, изопропилпарабен, бутилпарабен, изобутилпарабен, гептилпарабен ж.б. кирет. р-гидроксибензой кислотасынын эфирлеринин ингибирлөө механизми: микробдук клетканын дем алуу системасы жана электрон өткөрүү фермент системасынын активдүүлүгү ингибирленип, микробдук клетка мембранасынын түзүлүшүн бузуп, антисептик ролду ойнойт.
5 Дегидроуксус кислотасы жана анын натрий тузу
Дегидроуксус кислотасы, молекулярдык формуласы C8H8O4, ал жана анын натрий тузу ак же ачык сары кристаллдык порошок, күчтүү антибактериалдык жөндөмгө ээ, айрыкча көктүн жана ачыткынын күчтүү антибактериалдык жөндөмүнө ээ. Ал кислоталуу консервант жана нейтралдуу азыктар үчүн негизинен натыйжасыз. Ал жарыкка жана ысыкка туруктуу, суу эритмесинде уксус кислотасына чейин ажырайт жана адамдын денесине уулуу эмес. Ал кеңири спектрдеги консервант жана эт, балыкты, жашылчаларды, жемиштерди, суусундуктарды, кондитердик азыктарды ж.б. консервалоодо кеңири колдонулат.
6 Натрий лактаты
Түссүз же бир аз сары түстөгү тунук суюктук, жытсыз, бир аз туздуу жана ачуу, сууда, этанолдо, глицеринде эрийт. Жалпы концентрациясы 60%-80%, ал эми максималдуу колдонуу чеги 60% концентрация үчүн 30 г/кг... Натрий лактаты - бул негизинен эт жана канаттуулар азыктарына колдонулуучу, эт азыктарынын бактерияларына күчтүү ингибирлөөчү таасирге ээ болгон консерванттын жана консервациялоонун жаңы түрү. Ал негизинен куурулган этке, ветчина, колбаса, тоок эти, өрдөк жана канаттуулар азыктарына, ошондой эле соус жана туздуу суу азыктарына колдонулат. Эт азыктарынын жаңылыгын сактоо үчүн шилтеме формула: натрий лактаты: 2%, натрий дегидроацетаты 0,2%.
7 Диметил фумараты
Бул көктүн пайда болушуна каршы жаңы түрүконсервантАл үйдө жана чет өлкөлөрдө активдүү иштелип чыккан, 30дан ашык көктүн жана ачыткылардын түрүн басаңдата алат жана анын антибактериалдык касиеттерине рН мааниси таасир этпейт, жогорку натыйжалуулук жана кең спектр, жогорку коопсуздук жана арзан баанын артыкчылыктары бар. Анын комплекстүү антибактериалдык жана антисептикалык касиеттери жогору, күчтүү биологиялык активдүүлүккө ээ. Сублимациянын аркасында фумиганттык касиетке ээ, ошондуктан ал контакттык стерилдөө жана фумигациялык стерилдөөнүн кош ролун аткарат. Аз уулуу, адамдын организмине тез сиңип, адамдын зат алмашуусунун кадимки компоненттерине фумар кислотасын колдонуу жакшы кайталануучу касиетке ээ.
Жарыяланган убактысы: 2022-жылдын 1-апрели